Կթու կովերի կերակրման նորմաները

Կթու կովերի կերակրման նորմաները

•Տավարաբուծություն

•Տավարի ցեղերը և տեսակները

•Կթու կովերի կերակրման նորմաները

•Ինչպես բարձրացնել կովերի կաթի յուղայնությունը

•Կենդանիների վարակիչ, ոչ վարակիչ և առավել վտանգավոր խրոնիկ հիվանդությունների դեմ կանխարգելման ու պայքարի միջոցառումներ

•Գյուղատնտեսական մատղաշ կենդանիների հիվանդությունները

•Գյուղատնտեսական կենդանիների մատղաշի որոշ ինվազիոն հիվանդությունների կանխարգելումը

•Գյուղատնտեսակւսն կենդանիների արհեստական սերմնավորման մեթոդը որպես տոհմային գործի արդյունավետ վարման կարևորագույն նախապայման

•Կովերի ստերջության պատճառները

•Կովերի ենթակլինիկական մաստիտի վաղ ախտորոշումը սինալ պատրաստուկով

 Կթու կովերի կերակրման նորմաները  կազմվում  են կենդանի քաշիկաթնատվության և կաթի յուղի պարունակության հաշվարկով: Սովորաբար մեկ կգ կաթի արտադրության վրա կատարված ծախսերը  պակասում են` կովերի կաթնատվության բարձրացման հետ:

Գիտականորեն հաստատված է, որ պրոտեինի ծախսը 1կգ  կաթի արտադրության համար տատանվում է 100-120 գրամ` 1 կերամիավորի հաշվով (եթե 10կգ կաթի արտադրության համար ծախսած կերերը կազմում են 8 կերամիավոր,   ապա մարսելի պրոտեինը կլինի` 8 x 100  կամ 8 x 120  այսինքն (800-ից 960 գրամ):

Կերաբաժնում կարոտինի բարձր պարունակությունը ոչ միայն ապահովում է օրգանիզմի նորմալ ֆիզիոլոգիական վիճակը, այլև բարձրացնում է կաթի վիտամինային լիարժեքությունը:

Մսուրային շրջանում կովերի կերաբաժնին ավելացնում են կոպիտ և հյութալի կերերԸնդհանուր սննդարարության բարձրացման նպատակով, ինչպես նաև մարսելի պրոտեինի քանակը  բարձրացնելու համար տալիս  են խտացրած կերեր:

Բարձրակիթ կովերի կերաբաժնում ավելացնում ( մտցնում) են  երկու-երեք տեսակի  հյութալի կերեր ( սիլոս և արմատապտուղներ):

Կերաբաժնի լիարժեքության բարձրացման նպատակով ավելացնում են ձկան ալյուր, յուրաքանչյուր գլխին 0.3-0.5կգ, իսկ կարոտինի պահանջը  լրացվում է կերաբաժնին ավելացնելով  կարմիր գազար:

Հանքային նյութերի պակասի դեպքում ավելացնում են կավիճ, ֆոսֆորին, ոսկրային ալյուր` պահանջվող նորմաներին համաձայն, լավ է  դրանք ավելացնել խտացրած կերերի մեջ:           

Եթե կովերի խմբի օրվա միջին կաթնատվությունը տատանվում  է 2-3 կգ-ով, այդ խմբի համար նախատեսվում է  միևնույն կերաբաժինը, ըստ որում կոպիտ կերերը` (խոտ, ծղոտ) և հյութալի կերերը  (սիլոս) հավասար քանակությամբ բոլորի համարբացի բարձրակիթ կովերից: Խտացրած կերերը, արմատապտուղները, կարտոֆիլը տրվում է ըստ մթերատվության   (կաթնատվության) մակարդակի, համաձայն կերաբաժնի, որը կազմվում է ամիսը երկու անգամ:

Հատիկային կերերը ( գարի, վարսակ, եգիպտացորեն, ցորենև քուսպը  հատուկ ջարդիչով մանրացնում են: Կերերի ուտելիությունը բարձրացնելու համար կերերին ավելացնում են աղ (մեկ գլխի հաշվով  50-60 գրամ):

Արմատապտուղներն ու կարտոֆիլը կերակրելու համար անհրաժեշտ  է օգտագործելուց առաջ մաքրել և լվանալայլ կերպ հնարավոր է թունավորում և պտղի  վիժում:

 Կթու կովերի կերաբաժինը` 400 կգ կենդանի քաշով,      3000կգ     տարեկան     կաթնատվությամբ   

Կերերի անվանումը

Օրվա բա-

ժինը (կգ)

Կերամիա-

վոր (կգ)

Մարսելի

պրոտեին (գրամ )

Կալցիում

(գրամ)

Ֆոսֆոր

(գրամ)

Կարոտին

(միլիգրամ)

Խոտ առվույտի

5.0

2.6

325.0

28.0

11.0

75.0

Ծղոտ գարու

3.0

0.7

30.0

13.0

2.0

15.0

Սիլոս եգիպտացորենի

25.0

5.0

350.0

37.0

12.0

375.0

Քուսպ արևածաղկի

0.5

0.55

198.0

2.0

5.0

1.0

Թեփ ցորենի

0.5

0.35

63.0

1.0

5.0

1.0

Ոսկրալյուր (գրամ)

40.0

-

-

10.0

5.0

-

Աղ կերակրի (գրամ)

60

-

-

-

-

-

Պարունակում է

կերաբաժնում

 

 

9.2

966

91

40.0

468

Պահանջը նորմայով

 

9.0

960.0

60.0

40.0

370.0

Կթու կովերի կերաբաժինը` 450 կգ կենդանի քաշով,      4000կգ     տարեկան     կաթնատվությամբ 

Կերերի անվանումը

Օրվա բա-

ժինը (կգ)

Կերամիա-

վոր (կգ)

Մարսելի

պրոտեին (գրամ )

Կալցիում

(գրամ)

Ֆոսֆոր

(գրամ)

Կարոտին

(միլիգրամ)

Խոտ առվույտի

5.0

2.6

325

28

11

75

Ծղոտ գարու

4.0

1.44

48

14.8

4.8

16

Սիլոս եգիպտացորենի

25.0

5.0

350

37

12

375

Քուսպ արևածաղկի

1.0

1.1

396

4

10

2.0

Թեփ գարու

1.0

0.7

126

2

10

4.0

Ոսկրալյուր (գրամ)

60

-

-

15

8

-

Աղ կերակրի (գրամ)

60

-

-

-

-

-

Պարունակում է

կերաբաժնում

 

10.84

1245

100.8

55.8

473

Պահանջվում է նորմայով

 

9.0

960

60

40

40

 
Խոշոր եղջերավոր անասունների  (տավարի)  եգիպտացորենի սիլոսով բտելու օրինակելի կերաբաժին ( 1.5-3 տարեկան)

Կերերի անվանումը

Օրվա բա-

ժինը (կգ)

Կերամիա-

վոր (կգ)

Մարսելի

պրոտեին (գրամ )

Կալցիում

(գրամ)

Ֆոսֆոր

(գրամ)

Կարոտին

(միլիգրամ)

Խոտ առվույտի

2.0

1.2

110

14.0

8.0

50

Ծղոտ գարու

1.0

0.36

12

3.7

1.2

4

Սիլոս եգիպտացորենի

25.0

5.0

350

38.0

13.0

500

Կարտոֆիլ

5.0

1.50

80

1.0

3.5

0

Թեփ ցորենի

1.0

0.78

130

1.3

9.7

4

Սոյայի քուսպ

1.0

1.2

387

5.2

5.8

-

Ընդամենը

60

10.04

1069

63.2

41.2

558

Տավարի բտման ժամկետները սահմանվում են կախված բտման ինտենսիվությունից և բտման ենթակա անասունների գիրությունից: Վերոնշյալ կերերի առկայությունը թույլ է տալիս լավ կազմակերպել բտումը, եթե բտման ենթակա անասունը ունի նույնիսկ միջակից ցածր կամ միջակին մոտիկ գիրություն: Նշված կերաբաժինը աճի բարձր էներգիա ունեցող կենդանիների մոտ անպայման կապահովի 850-900 գրամ միջին օրական քաշաճ, իրացման կենդանի զանգվածը հասցնելով 420-450 կգ-ի:
Նման կերաբաժնով բտման խմբի կերակրումով լավ խնամքի և մաքուր պահվածքի պայմաններում հնարավոր է հասնել կերերի ծախսը 15-20 տոկոս իջեցման` մեկ միավոր քաշաճ ստանալու համար:
Կերաբաժինը սովորաբար կազմվում է ելնելով տնտեսավարող սուբյեկտների ինչպես սեփական կերարտադրության, այնպես էլ գնովի կերերի քանակական և  որակական հնարավորություններից:
Կերաբաժինը կազմվում է յուրաքանչյուր սեռահասակային (էգ և  արու) խմբերի համար ամիսը մեկ անգամ, ելնելով կերերի առկա քանակից և նպատակահարմարությունից, նաև ըստ տասնօրյակային պահանջի:
Էգ մատղաշի արոտային պահվածքի ժամանակ, կախված օրվա կերաբաժնում խտացրած կերերի քանակից, լրացուցիչ տրվում է կանաչ  զանգված` 7-9 ամսականում` 18-20կգ, 10-12 ամսականում` 20-25կգ, 13-15 ամսականում` 25-30 կգ, 16-18 ամսականում` 30-35 կգ, 18-24 ամսականում` 35-40 կգ և  24 ամսականից բարձր` 40-45կգ:    

Կովի հղիության օրացույցը

Զուգա

վորման ժամանակը

Ծնի ժամա

նակը

Զուգա

վորման ժամա

նակը

Ծնի ժամա

նակը

Զուգա

վորման ժամա

նակը

Ծնի ժամա

նակը

Զուգա

վորման ժամանակը

Ծնի

ժամա

նակը

Հունվար

Հոկտեմբեր

Փետրվար

Նոյեմբեր

Մարտ 

Դեկտեմբեր

Ապրիլ

Հունվար

1

7

1

7

1

5

1

5

5

11

5

11

5

9

5

9

10

16

10

16

10

14

10

14

15

21

15

21

15

19

15

19

20

26

20

26

20

24

20

24

25

31

25

1 դեկտ.

25

29

25

29

Մայիս

Փետրվար

Հունիս

Մարտ

Հուլիս

Ապրիլ

Օգոստոս

Մայիս

1

4

1

7

1

6

1

7

5

8

5

11

5

10

5

11

10

13

10

16

10

13

10

16

15

18

15

21

15

20

15

21

20

23

20

26

20

25

20

26

25

28

25

31

25

30

25

31

Սեպտեմբեր

Հունիս

Հոկտեմբեր

Հուլիս

Նոյեմբեր

Օգոստոս

Դեկտեմբեր

Սեպտեմբեր

1

7

1

7

1

7

1

6

5

11

5

11

5

11

5

10

10

16

10

16

10

16

10

15

15

21

15

21

15

21

15

21

20

26

20

26

20

26

20

25

25

1 հուլիս

25

31

25

31

25

30

հեղ. Շիրակի ԳԱՄԿ

 

Հորթերին մածնով կերակրելու ձևը

Հորթերին մածնով կարելի է կերակրել նրանց կյանքի հենց առաջին օրվանից երեք անգամ խիժով կերակրելուց  հետո: Մածունը պետք է ավելացնել աստիճանաբար հետևյալ չափով:

 

Հորթի հասակը                         մածնի օրական քանակը  անարատ կաթից

1 օրական                                    100գ

2 օրական                                    300 գ

3 օրական                                    600 գ

4 օրական                                    800 գ

 

Խորհուրդ է տրվում հորթերին կերակրել թարմ, գոլ մածնով, որովհետև այդպիսի մածունն ունի ուժեղ հակաբիոտիկ հատկություններ: Փորլուծության դեպքում լավ է մածունը քամել, ազատել շիճուկից, ապա բացել եռացրած  և մինչև 30C պաղեցրած ջրով և հետո օգտագործել: